Jar-û Diyar

Gulê Dina Dersim/Roê herdê dewrêso,

"Veyvıke, dewe ra nejdi hêga de biye. Hayleme ser serê xo dard we, gos na ser. Dewe ra vengê qewğa biyêne berz."

-----------------------------------------

Roê herdê dewrêso, tu vace, domanê to ni roê lay xelesnenê?

 

Veyvıke, dewe ra nejdi hêga de biye. Hayleme ser serê xo dard we, gos na ser. Dewe ra vengê qewğa biyêne berz. Kam kami de dano pêro, kam kami rê se vano, çık sero kam kami de qewğa keno, veyvıke thaba nêvet. Hatê hermê xuyê raşt sero serê xo dard we, asmêni ro sêr kerd. Haylemê dewe ra hewri ki herbi herbi amayi pêsero, jü ca de diyay arê. Veyvıke hona çımê xo nênay werê, ya nêkerdi, oncia serê xo dard we, asmêni ro sêr kerd. O waxt, sayi asmên cı rê ama jüan. Fındete, deyê dewe ser, deyê sere dard we, asmêni ro ke sêr kerd, se ke dest kenê qırtıka mordemi, nêverdanê bıqiro, guli kenê çip, xeneknenê, hewrê ke nêverda bulısık bêro jüan, berco. Hewron reqaisê vengê bulısıki wertê xo de xenekıt. Reng u veng xenekiya, bi vindi, şi. Helmê veyvıke guli de bi gırê hebınê* şiya.

Gırê resenê şiya ya nêbeno. Lilıkê çımanê xo zê dılopê çêrangê bananê dewe amay, gınay destan ro. Hente vengê milçıke veng gına cı, ,,Ya Bımbarekê ni koon, ya qılawuzê jiyar u diyaron, sıma estê, ma bêwayir meverdê. Ma xo vira mekerê“, vat. Pêser pêsero helm guret, da. Xenekiyay bi. Veyvıke howa xo nêbiye ke hatê ra dua kena, hatê ra ki lilıkan ra zê owe iştiri rışiyêne hêgay ser. Veyvıka di-rê roci destê xuyê heneyini dardi bi we, duey kerdêne. Jüyê ra veng dêne. Khalan ra jü ke bıvinıtêne, vatêne, ,,na veyvıke, xama-xeşima, kama“'? Hayleme dewe be qewğo’wa hewron be bulısıki ra rengê asmêni bi vindi şi. Hewzê tasa asmêni wertê xo de kerd vindi, berd. No hayleme de vengê veyvıke zê diska sure werte hêgay de qılaşiya ra. O waxt domani nêzana asmên werte de qılaşiya ra, nêzana bulısık werte hewran ra qılaşiya ra, zê qersune ama, naki ra cêr gına cı, mêne de veciya. Doman hurendia xo de bi khırr-khewe, sere gına peyniye, çım mand howa. Doman hona des u dı serre bi. Dırbetia qersune, bulısık, bınê nak u mêni de mendi bi zê sımê naki. Rêça dırbeti zê naki asêne. Zê naki gılor, zê naki xori u gırs biye.

Veyvıke zırçê, i haylemi de hona doman nêgıno warro, hona nêgıno herdi, hurdımine deşti çip eşt domoni. Dı dırbetê sımê naki, dı dırbetiê gılori. Veyvıke, hurdımine destê xo nay dırbetion ser, hento ke vengê xo veciya, hento ke şikiye, veng da, ,,ardanê cewi ra herbi gırıke pocerê!“:

Jüanê mı hona domano,

Domano ke niamo dina,

Domano ke peştimala dayıka mı de berbis ra xenekino

Domano ke peştimala pirıka mı de gos dano Khalo

Domano ke puşiya kokımanê ma de sondio khano

Ticia ni herdan rê roo

Pırêno khan u raverıno...

Fındete, ,,gonia dırbeti sona koyti“. Gırıka cew u gırıka genımi, gonia dırbeti oncena xo, nêoncena xo? A hayleme de, ,,xebere bırusne, Khalanê Dêsımi ewladanê xo rê zewton mederê! Zewtanê sıma ver asmên lane bi, qersune amê jüanê mıno des u dı serri di... Gonia na dırbeti sona koti? Rae vinena, nêvinena, wertê xo de gırina; rae vecena, nêvecena, ya xo xo de xenekina, roê jüanê domanê mı jü helmo, ya, iy’i mı ra cêna, ya xeleşina...

Dıme ra, sımê naki ra nisangon ca verdana. Nisango gıloro mênê pey u nisangeo gıloro vırniye. Pırênê khano pırêno raverıno.

Peyniya ma, vırniya ma. Dırbeti mavênê ma de lao, ya vışino, ya beno qeym, çip jübini cêno. Tarixo khan u tarixo newe, Khalıko u torno. Ya gırino jübini ra gırê dino, ya qurfino, jübini ra beno düri sono...

Domon; masumo pako...

Ma, masumiya paka ke ma rê manda, a’yi ebe destê xo ra kisenime. Serba kami, serba kami xo be xo wenime?..

Veyvıke na rae cêniyon dest dera. Cêniyê ma, çênê ma, ya dest erzenê cı, xelesnenê, ya dest domani ra rınd oncenê, ro beno vindi, sono...

Zewt; Ciamerdê ma’yi biyê har, xo be xo wenê, xo be xo reynenê, xo be xo çinenê, cênc u domani nıngon ver sonê...

Roê herdê dewrêso, çae tu tacız keri, serê to beri, hente lao de barikek roê to mendo. Tu vace, domanê to ni roê lay xelesnenê?

Kırmanc hona hona, hayigê xo nêbiyo, xo rê biyo korr, hona hona Dêsım vana, toreo ke kuno qeşiyo, qeşi keno, pusıli ver bereketê wenka ni herdon be mılaketê ni koon ver remenê...

Domanê ni herdon, sıma keyi jübinan de bi dısmen, İmam Usên be İmam Heseni’a sıma key kişti? Decê çıçıkê sacia sure, sıma rê key bi deco gırano bêderman, sıma key xo rê serbestiye sae kerda...

Ma kamcin dewron de veyvıkanê ke hona henê mıradi bêçkan rao, hona mıradê di-rê rocano, desto de meymano, key ma rê ğeletiyê, lilıkê veyvıkanê ni herdon ma key xo rê kerdê toxım, eşt, hêgaon...

*hebın: resen

Gulê Dina Dersim