Jar-û Diyar

Basında/

BELGELERDE DERSİMİ GERÇEĞİ

Dersim 38 belgeleri açıklandıkca, gerçekler de açığa çıkmış oluyor. Her belge kamuoyunda yeni bir şok, düşüncelerde yeni bir sarsıntı yaratıyor. Suçluların yüzü kararıyor, mağdurların yüreği soğuyor.

Gizlenen o belgelerden biri de Dersmlilerin yıllardır idda etikleri ve kara yüzlülerin de ısrarlar kalkan oldukları Baytar Nuri'ye ait olan bir belge. Çollık Nuri diye bilinen Baytar Nuri'nin ajanlığı belgelenmiş oldu. Bütün Kürt camiasının ve Baytar Nuri dostlarının başı sağolsun diyoruz... Haberin detayını veriyoruz/JD 

-------------------------------------------------------

BELGELERDE DERSİMİ VE GÖKÇEN GERÇEĞİ  

Başbakanlık Devlet Arşivlerindeki “Dersim Belgeleri”nde insanın kanını donduran ifadeler yer alıyor.

Gizliliği kaldırılan ‘Başbakanlık Devlet Arşivleri’ndeki Dersim belgeleri arasında, olayların organizatörü olarak bilinen Nuri Dersimi’ye ilişkin çok çarpıcı bir belge yer alıyor.

Dersim harekâtına giden süreç boyunca Seyit Rıza’nın yanında yer alan, başta Seyit Rıza olmak üzere bölgenin ileri gelenlerini devlete mukavemet etmeye ikna eden ve aşiretleri bu noktada birleştiren kişi olarak bilinen Nuri Dersimi’nin devlete istihbarat raporları verdiği anlaşılıyor.

İdamlardan önce esrarengiz bir şekilde yurtdışına çıkan Nuri Dersimi, aynı zamanda Seyit Rıza adına İngilizlere mektup yazan kişiydi. Belgelerde yer alan bilgilere göre Nuri Dersimi devletin harekât için ön hazırlıklar yapmaya başladığı 1930 yılında esrarengiz bir gözaltı olayı yaşıyor. Gözaltına alınıp serbest bırakılan Dersimi daha sonra soluğu Dersim’de alıyor.

NURİ DERSİMİ’NİN İSTİHBARAT NOTLARI

Ancak ortaya çıkan bilgiler Dersimi’nin bölgede istihbarat faaliyetleri yürüttüğünü gösteriyor. Sivas Valiliği, İçişleri Bakanlığı ve Başbakanlık arasında yapılan yazışmalardan Nuri Dersimi’nin umumi müfettişliğe rapor verdiği anlaşılıyor. Sivas Valiliği, İçişleri Bakanlığı’na gönderdiği 13 Mart 1930 tarihli yazıda Nuri Dersimi’de ele geçirilen 13 maddelik bilginin, Dersimi’nin daha önce umumi müfettişliğe verdiği raporlarla örtüştüğü notu düşülerek ‘hükümet aleyhinde menfi hareketi vuku bulmadığı, bu nedenle de tahliye edildiği’ belirtiliyor.

Yazıda Nuri Dersimi’nin serbest bırakıldıktan sonra evinde yapılan aramada iki not daha ele geçirildiği rapor ediliyor. Ancak bu notlar oldukça kafa karıştırıcı. Notlarda aşiretlerin ilişkileri, Seyit Rıza ve ailesinin faaliyetlerine dair istihbarat notları yer alıyor. Nuri Dersimi tuttuğu notlarda ‘Ovacıktaki aşiretlerle, Koçuşağı, Kırgın ve Abbasuşağı aşiretlerinin teşvikiyle bir Seydanle ittifak yapmaya çalıştıkları, Seyit Rıza’ya firari olarak Halep’te yaşayan Aziz Bey’den mektup geldiği, Seyit Rıza’nın hükümet aleyhinde yazılmış bir kağıdı Dersimlilere imza ettirdiği, Kemah’ta müsademe eden Dersimlilerin siyasi bir maksat için İmraniye Kangal’a gittikleri, Ovacık’taki aşiretlerin silahlanmakta oldukları’ gibi bilgilere haber veriliyor. Bir dönem ordu bünyesinde de faaliyet gösteren Nuri Dersimi’nin 1930’dan sonraki 7 yılı oldukça kritik. Çünkü Dersimi, daha sonraki süreçte Dersim’deki faaliyetlerin odağında yer aldı. Aşiretleri devlete karşı faaliyetler için kışkırttı.

DERSİMLİLER, ÖLECEKLERİNE KANAAT ETMELİ

Dersim, Nuri Dersimi’nin faaliyetleri ile meşgulken hükümet cephesinde hazırlıklar devam ediyordu. Arşiv belgeleri dönem idarecilerinin bölgeye bakışını da ortaya koyan çarpıcı veriler barındırıyor. Resmi tarih kayıtları Dersim harekâtını 1937’de başlayan isyanın bastırılması olarak anlatıyor. Oysa harekâtın sonuçlarına dönük kararlılık bu tarihten öncesini kapsıyor. Örneğin Üçüncü Umumi Müfettiş Tahsin Uzer’in kaleme aldığı 12 Şubat 1936 tarihli raporda bölgede devletin aldığı tedbirlere karşılık halkta silahlardan arındırıldıktan sonra Ermenilerin akıbetine uğrayacakları yönünde kesin bir kanaat oluştuğu belirtilerek, herhangi bir harekete kalkışmamaları için “behemehal öleceklerine kanaat etmeleri lazımdır” ifadeleri kullanılıyor.

HAREKÂT DEĞİL SEFER

1930’dan itibaren hazırlıkları yapılan harekât, 1937 yılında başlıyor. Mustafa Kemal Atatürk’ün imzasını taşıyan emirlerde harekâtın bir sefer gibi telakki edilmesi gerektiği vurgulanıyor. 25 Mayıs 1937 tarihli belgede “harekâtın sefer mahiyetinde mühim harekât olduğu kararı verilmiştir” ifadeleri yer alıyor. Gerisi, her türlü yetkiyle donatılıp emrine binlerce asker ve hava filosu verilen general Abdullah Alpdoğan’ın hüneri kalıyor.

AŞİRETLERİ KIŞKIRTMA GÖREVİ

Bir dönem orduda da görev yapan Nuri Dersimi’nin, Seyit Rıza ve ailesini yakından takip ederek, aşiretleri devlete isyan için teşvik ettiği ortaya çıktı.

İSYAN DEĞERLENDİRMESİ

Tahsin Uzer’in yazdığı raporda “Dersimliler isyana kalkışmaları hâlinde behemehâl öleceklerine kanaat etmelidir” diye yazıyor.

KATLİAMI YILLAR ÖNCESİNDEN PLANLAMIŞLAR

İsyancı olduğu gerekçesiyle erkeklerin öldürülmesinden sonra bölgede kadınlar kocasız, çocuklar babasız kalmıştı.

Operasyonda tutuklanan çok sayıda Dersimli, Elazığ’da kurulan mahkemelerde yargılanmıştı.

 SABİHA GÖKÇEN’E BOMBALAMA GÖREVİ

Türkiye Gazetesi-Aktif Haber/ 06 Şubat 2012