Jar-û Diyar

Tarih/

Kuzey Batı Dersim - Koçgirililer KİMLER

"Koçgiri adı Qoçgiri Aşiretinden gelmektedir.. Qoçgiri Aşireti Tuncelinin Nazimiye, Ovacık, Hozat gibi İlçelerinden göçüp bu yöreye yerleşmiş ve adını vermiştir.. Koçgiri Sivas Zara İlçesinin eski adıdır.."

------------------------------------------------------------------------

Kuzey Batı Dersim -

Koçgirililer KİMLER:

Koçgiri adı Koçgiri aşiretinden gelmektedir..

Koçgiri aşireti Tuncelinin Nazimiye, Ovacık, Hozat gibi İlçelerinden göçüp bu yöreye yerleşmiş ve adını vermiştir..

Koçgiri Sivas Zara İlçesinin eski adıdır..

Dersim Coğrafyasının Kuzey Batı Bölümüdür..

Erzincanın Batı İlçelerindeki Alevi Köyleri, Sivasın İmranlı, Zara, Divriği, Hafik, Kangal İlçelerini kapsayan bu Bölge Koçgiridir..  

Koçgiri Aşireti 1500lü yıllardan günümüze kadar Tunceliden Sivas'a yerleşmiştir büyük ölçüde.. Daha sonra Aşiret bireyleri Adıyaman, Adana, Kayseri, Maraş, Erzincan gibi İllerimizede yayılmışlardır...

 
Yörede Sünni Nüfus Köylerde çok az olup, sonradan Devlet tarafından yerleştirilmişlerdir.

Koçgiri Aşireti :

Koçgiri Aşireti köken olarak Dersimlidir.. Batı Dersim Aşiretleri Konfederasyonudur..

Aşiret büyüdükçe kendi içinde Kabilelere ayrılmıştır..

Bu Kabileler;
Laçinanlar, Zazalar, Kerteller, Germiyanlar, Pewruzanlar, İbikanlar, Balolar, Sarolar, Sefolar, Mıstolar, Haliller

Aşiret bu Oymaklardan oluşaktadır ve en yoğun Zara ve İmranlı İlçesinde  yoğundurlar.. Adana, Kayseri, Maraş, Tunceli, Adıyaman Yöresinde de Koçgiri Oymakları Köyler kurmuştur..

Mesela Maraş İlinde Sefikiyanlar, Adıyamanda Sarolar gibi...


Koçgiri Yöresindeki diğer Aşiretler

Koçgiri Coğrafyasında, özellikle İmranlı İlçesinde Koçgiriden sonra en büyük Aşiret Xıran/Harran Aşiretinin Zerikiler Oymağıdır.. Xıran Aşiretinin Zerikiler Köyü Sivas ve Erzincan'a göçler verince, bu köyden dağılan Xıranlıların adı Zerikiyanlar olarak kalmıştır..

Yörede seyrekte olsa;
Çarekanlılar, Şadıyanlar,, Canbeganlar, Kurmeşanlar, Giniyanlar, Şeyh Hesenanlılar, Sarı Saltuklular
Bulunmaktadır...

Tüm Aşiretler İç Dersim olan Koçgiriden göçmüşlerdir.. Yörede konuşulan  Dil Kurmanci(Kırdaşki) olup, Zaranın Karabel yöresinde Kırmançki(Zazaki)Dımıli konuşulur..Bu Bölgede Gınıyan ve Karabel Aşireti vardır.. Karabelliler aslen Şeyh Hesenanlı Aşiretindendir.

Dil...

İmranlı, Zara, İliç, Refahiye Yörelerinde yoğun olarak Kurmancı-Kırdaşki konuşulur.. Zara Karabel yöresinde de Kırmançki-Zazaki/Dımıli konuşulur..

Hafik, Kangal, Divriği Yörelerinde de Kurmanci-Kırdaşki konuşan Köyler vardır.

Koçgiri Coğrafyası Alevi Köyleri ;

İmranlı İlçesinde 92 Köy

Divriğide 110 Köy

Kangalda yaklaşık 60 Köy

Hafikte yaklaşık 50 Köy

Koçgiri Yöresine ait Alevi Köyleridir.. Fakat Koçgiri yöresindeki Refahiye - Kuruçay Coğrafyasındaki Alevi Köylerin tam listesi henüz hazır değildir.

İmranlı:
Karacaören Nahiyesi, Akçakale , Akkaya , Aksu (Haliller) , Alacahaci , Altinca (Cefolar) , Arik (Arıx), Asagibogaz (Asagigirik) , Asagiçulha ,Asagiseyhli (Türksihli) , Atlica (Agizgir), Avsar , Aydin (Kürtyenice) , Aydogan (Örenik) , Bahadun (Sariçubuk) , Bagyazi (Bandira) , Bardakli (Harami) , Baslica (Perikan) , Becek, Begendik (Yazihacey) , Boganak , Bogazören (Bogazveran), Borular , Bulgurluk (Karlas) , Celaldami , Cerit , Çaliyurt , Çandir , Dagyurdu (Mistolar) , Dariseki, Delice , Demirtas (Hasköy) , Dereköy , Dogançal (Yazifatey) , Ekincik (Kagnut) , Erdemsah , Eskidere, Eskikapimahmut ,Eskikeslik , S.Gelenli , Gökdere , Gökçebel , Görünmezkale Kabaktepe, kapikaya , Kapimahmut , Karacahisar , Karaçayir , Karahüseyin , Karapinar , Karlik , Karatas , Kasaplar , Kavalcik (Köndül) , Kemerli (Kemreli) , Kerimoglu, Kevenli , Kiliçköy , Kizilmezra , Kiziltepe , Koçgedigi (Gilicek) , Koruköy (Gencolar) ,Koyunkaya , Körabbas , Kuzköy , Maden, Merkez Kiliçlar ,Ortakdaracik, Ortaköy , Pirdede, Sandal, Sinek, Sögütlü, Süvariler, Tasdelen (Kusura), Taslica (Tarbasaraplar) ,

Toklucak (Gunde Paci / paççi) , Topallar, Toptas (Kürtsihli), Tuzözü , Türkyenice (Akoluk) ,Uzuntemür , Yakayeri (Hindolar) , Yapraklipinar (Balolar), Yaylacik(Yazifidey), Yazikavak (Kucurlar) , Yazili (Kürt Kömüslük) , YenikentKöyü , Yukaribogaz (Yukarigirik) , Yukariçulha, Yünören (Kasli-Cogi), Yoncabayir.

DivriÄŸi :
Acılıpınar- Adatepe -Ağılcık- Ahmetli- Akbaba Akmeşe -Akpelit -Arıkbaşı- Avşarcık -Aydoğan Bahçeli -Bahtiyar- Balova- Başören -Bayırlı -Bayırüstü Beydağı- Beyköy -Cürek- Çakırağa -Çakırtarla Çakmakdüzü -Çaltı -Çamlık -Çamurlu -Çamşıhı Çayören- Çayözü- Çitme- Çobandere Demirdağ -Derimli- Dışbudak -Dikmeçay Dumluca -Ekinbaşı -Erikli -Eskibeyli -Gedikbaşı  Gökçebel- Gökçeharman- Göl -Gölören Gözecik -Güllüce- Günbahçe -Göndüren Güneş -Güneyevler -Gürpınar -Güvenkaya Horuzgaburu- Höbek -İkizbaşak -İmirhan İnanlı -İncirlipınar - Kaledibi- Karaağaçlı -Karakale Karakuzulu -Karaman -Karasar -Karşıcık Karşıkonak -Kavaklısu -Kayaburun -Kayacık Keçikaya -Kekliktepe -Keklikpınar.Mez.  Kevendüzü -Kırkgöz- Kışta -kızılcaören -Kulunca Maden -Madenli -Maltepe -Mihan- MURSAL -Oğlaklı  Oğulbey- Olukman -Ovacık- Oyuktepe Ölçekli- Özbağı- Sırcalı -Sincan Soğucak- Susuzlar Susuzören - Şahin Köy -Tepehan -Uluçayır Uzunbal -Uzunkaya - Uzunpınar - Üçpınar - Ürük -Yazıköy Yağbasan - Yalnızsöğüt - Yerliçay - Yeşilyayla Yusufşeyh - Yuva (Sarpan) - Yürektaşı

Hafik :
Adamlı , Çakmak, Tepe Köy, Dündar, Gedikçayırı, Asarcık,  Emre, Karlı, Bayıraltı, Çömlekli, Esenli, Kızılcaören, Beydili, Düğer, Eymir, Kurugöl, Olukbaşı, Evci, Üzeyir, Aktaş, Aylıoğlu, Barcın, Benlikaya, İnköy, Değirmenboğazı, Demirci, Derince, Otmanalan, Güneli, Çaltılı, İnandık, Beşpınar, Kabalı, Karayaprak, Keller, Kızılören, Örencik, Pirhüseyin, Süleymaniye, Yalıncak, Yalnızağıl, Gülpınar, Terekli, Benlikaya.

Bayramtepe, Beykonağı, Tavşanlı, Dışkapı ve Tuzhisar köyleri Alevi / Sünni Karışıktır.
 

Kangal :

Akdere, - Sarı Pınar - Bahçeliyurt, - BekoAkgedik, - Bulak, - Çaltepe, - Ceviz, - Çağlıcaören, - Davulbaz, - Dışlık, - Dayılı, - Dağönü, - Dereköy,- Eymir, - Eğricek, - Elkondu, - Elalibey, - Gebelikatran, - Gençali, - Güneypınar, - Hamal, - Humarlı, - Hamzabey, - Irmaç, - İğdeli ( A. PAPUR 'un Köyü.) -Pınargözü, - Bayındır, - Paşamçayır,- Soğukpınar, - Sultanpınarı, - Tekke, - Taşlık, - Tatlıpınar, - Topardıç, - Kocakurt, - Kuzyaka, - Karamehmetli, - Killik,- Kabakçevliği, - Külekli, - Kavak, - Karanlık, - Kürtçü, - Mescit, - Mısırören, - Minarekaya (M. AKARSU'yun köyü.) - Mürsel, - Yellice,- Yeşilyurt, - Çipil, - Oğlaklı - Sarıkadı - Yaylacık - Çetinkaya


Zara :
Atkıran Köyü, Bağlama Köyü, Ballık Köyü, Bektaş Köyü. Cemal Köyü, Çorak Köyü, Danışık Köyü, Deredam Köyü, Dipsizgöl, Eymir, Girit, Karahasan, Karaman, Kelhasan, Kızılkale, Kumoğlu, Kuzören, Mahmutağa Çiftliği K., Seten, Sorhun, Üngür, Yarımkaya, Yolören, Emirhan, Akdede, Alişanağalı, Aşağıçamözü, Aşağıçamurcu, Aşağımescit, Atgeçmez, Bolucan, Büyükkaya, Çaylıca, Çaypınar, Çulhali, Düzceli, Evrencik, Kardere, Karslılar, Pazarcık, Söğütözü, Taşgöze, Yeşildere, Yoğunpelit, Yukarıçamözü, Yukarıçamurcu, Yukarımescit, Zoğallı,Alişir, Becekli, Büyükgüney, Çevirmehan, Göktepe, Güllüali, Pazarbelen, Söğütlü, Şenyayla, Beypınarı, Ağlıkçay, Alıçlıseki, Belentarla, Büyükköy, İğdeci, Iğdır, İkideğirmen, Kanlıçayır, Kısık, Körpınar, Kuruköprü, Sancakkale, Topaktaş, Armutçayırı Köyü ile Şerefiye Kasabasında Alevi Sünni birlikte yaşarlar.

JARUDİYAR /Araştırma Servisi