Özet Bilgi
Koçgiri aşireti, çoğunluğu Sivas'ın Zara, İmranlı, Divriği, Hafik, Kangal Yöresinde yerleşik olan, Tunceli Yöresine, Kayserinin Sarız ve Develi Yöresine, Adananın Tufanbeyli Yöresine, Kahramanmaraş'ın Göksün Yöresine, Erzincan'ın Refahiye,
Kemah Yöresine, Adıyaman'ın Kahta ve Çevresindeki çeşitli Köylere yayılmış, Batı Dersim/Alevi Kurmanç Aşiretler Konfederasyonudur. Koçgiri Aşireti genişledikçe kendi içinde oymaklara ayrılmıştır. Koçgiri Aşiretinin en bilindik Oymakları;
Zazalar, Kerteller, Mıstolar,(Dağyurdu) Gencolar, İbolar, Balolar, Sarolar, Sefikiyanlar, Xelililer, Germiyanlılar, Pewruzanlılar, Laçinanlar, Kankancılar, İvaskiler.
En bilindik Oymakların başında bu saydıklarımız gelir. Genel olarak Kurmanci(Kırdaşki) konuşurlar. Koçgiri Aşireti, Dersim'in Kuzey Batı ve Batı Yöresine Koçgiri adını vermiş ve yüzyıllar boyunca, İmranlı, Zara, Hafik, Kangal, Suşehri, Sarız, Develi, Kemah, Refahiye Yöresine hükmetmiştir. Yeni kurulması planlanan Ankara hükümetiyle Sivas Kongresi görüşmeleri esnasında anlaşamlık olumsuzlukla sonuçlanır. M. Kemal Atatürk önderliğinde Ankara hükümeti Mart 1921'de Koçgiri aşiretlerine saldırıya başlatılır , 11 Nisan 1921 tarihinde TBMM Hükümeti tarafından uygulanan bu askeri saldırı, Koçgiri aşiretlerini ezip geçer.
Koçgiri Aşireti ve Koçgiri Yöresi Alevi-Rea Heq inancına sahipler ve çokta itikatlı ve inançlı insanlardır. Günümüzde de gözlemlediğimiz kadarıyla Aleviliğin yozlaşmadan yaşanıldığı nadir Yörelerden biri olarak Koçgiri Yöresini gösterebiliriz. Koçgirililer kendilerini Kurmanç olarak tanımlarlar. Bu tanım ve kimlik onlar için, İnaçları olan Alevi-rea heq ve dilleri Kurmanciyi ifade eder. Kültürleri çok zengindir. Eski Pagan İnançlarını hala devam ettirmektedirler. Köylerde Güneş'e doğru Dua etme, Ateşin Kutsallığı ve Gağant/Yılbaşı Bayramı, Xızır orucu ve inancı Koçgiri/Dersim Alevilerinin en önemli geleneklerindendir. Son kırk yılın politikleşme adına önemli kültürel yıkım ve tahribat bu bölgede de görülür.
|